in ,

Najmračniji dan u hrvatskoj istoriji: u prvih 20 dana otkrivena je suština NDH, srušena sinagoga u Osijeku, otvoren prvi koncentracioni logor i Stepinac blagoslovio Pavelića.

Pavelic i Hitler

Pre tačno 80 godina, u Zagrebu je proglašena kvislinška Nezavisna Država Hrvatska (NDH), na radost malobrojnih fašista i trajnu sramotu ostatka hrvatskog naroda.

Rasni zakoni i koncentracioni logori, genocidi i etničko čišćenje drugih naroda (Srba, Jevreja, Roma), masovnim zločinima nad vlastitim narodom – hrvatskim komunistima, ostavili su članove HSS-a i druge antifašističke patriote koji su, spasavajući hrvatsku čast, ustali protiv ove fašistička formacije – to su bili glavni elementi ove antinacionalne i antibožanske države, proglašene 10. aprila 1941. u Zagrebu.

Ukratko: od vremena Buge, Tuge, Hrvata, Kluka, Kosjenca, Lobela i Muhla do danas, u hrvatskoj istoriji nije bilo crnjeg datuma.

Ironično, mnogi Hrvati koji danas slave NDH u svom antisrpstvu ne znaju ni da se njegovom postojanju može zahvaliti upravo Srbima. Tačnije: građanima tadašnjeg Beograda.

SLUČAJNA ZEMLJA

Jer je NDH potpuno slučajna država. Ne bi je ni bilo da Beograđani nisu 27. marta 1941. u velikom broju izašli na ulice protiv ulaska tadašnje Kraljevine Jugoslavije u Naci-trojni pakt (Nemačka, Italija, Japan), potpisanog dva dana ranije 25. marta, a ppotpisao ga je knez Pavle Karađorđević,

Nakon što je od Hitlera dobio uveravanja da će pristupanjem paktu Jugoslavija zadržati svoj neutralni status u Drugom svetskom ratu (Hitleru je bilo važno da obezbedi južni bok pre napada na SSSR, pa je bio spreman da Jugoslaviji da taj ustupak, makar na papiru), Pavle je izračunao da tim tim kolaboracionističkim sporazumom poštedi zemlju rata.

Ipak, račun su mu pomrsili građani Beograda, koji su – uzvikujući parole “Bolje rat nego pakt” i “Bolje grob nego rob” – masovnim izlaskom na ulice omogućili državni udar grupe probritanskih kraljevskih oficira, kojim su knez Pavle i vlada CvetkovićMaček srušeni, a sramni ulazak Jugoslavije u Trojni pakt poništen.

To je razbesnlo Hitlera (jer mu je poremetilo planove da napadne SSSR već 15. maja), koji već 6. aprila napada Jugoslaviju, a kako bi njeno komadanje bilo efikasnije, već 10. aprila nalaže ustašama da na teritoriju današnje Hrvatske i BiH osnuju marionetsku NDH (koja će Trojnom paktu formalno pristupiti 15. juna1941.).

image


Prema tome, da nije bilo demonstracija u Beogradu, Kraljevina Jugoslavija bi drugi svetski rat provela kao članica Trojnog pakta, kojoj je Hitler zauzvrat garantovao teritorijalnu celovitost – u tom raspletu nikakve NDH ne bi bilo.

Stoga, kada građanin tvrdi da je NDH bila „izraz istorijskih težnji hrvatskog naroda“, odnosno da je osnovana voljom tog naroda, to je nedavna laž za neuke: NDH je stvorena voljom Hitlera, a ne naroda.

SAVEZ NAJVEĆIH ZLOČINACA

Čak ni Hitleru nije bilo lako da izvrši tu volju – jer nije imao nikoga sa sobom. Njegov prvi izbor za hrvatski kvisling bio je Vladko Maček, vođa najjače predratne hrvatske stranke – Hrvatske seljačke stranke (HSS). Ali Maček je odbio ponudu (iako će kasnije pozvati sve članove HSS-a da se potčine ustaškom režimu).

Druga najjača politička snaga u Hrvatskoj, Komunistička partija, koja je imala simpatizere u gradovima – dok se baza HSS-a sastojala od sela, u kojem je tada živela većina Hrvata – za Hitlera nije dolazila u obzir. Zajedno sa Jevrejima, komunisti su za njega bili glavni neprijatelji i najveća prepreka milenijumskom Trećem rajhu.

I tako je Hitlerov izbor pao na ustaše, manji politički pokret koji u Hrvatskoj nije imao težinu i čiji je pokret, koji je imao nekoliko stotina članova, uključujući ii Ante Pavelića, godinama živeo u Italiji, zaštićen od fašističkog vođe Benita Musolinija. Krajem marta, Musolini je pozvao Pavelića i poslao ga u Hrvatsku da vodi državu koju će Hitler uskoro stvoriti, pošto je Maček odbio tu „čast“.

Proglas o uspostavljanju Nezavisne Države Hrvatske pročitao je 10. aprila na Radio Zagrebu penzionisani oficir Slavko Kvaternik, završavajući ustaškim pozdravom „Za dom spremni“. Ovaj čin dogodio se neposredno pred ulazak nemačkih trupa u Zagreb, što je garantovalo beybednost Pavelićevom dolasku iz Italije, što jasno govori o snazi i uticaju ustaškog pokreta u hrvatskom narodu, kao i o “suverenosti” mlade države, što će se za par nedelja “potvrditi” ustupanjem Dalmacije Italiji.

“Dan proglašenja takozvane NDH sigurno je najmračniji dan u hrvatskoj istoriji. To je dan kada je Hrvatska zvanično postala saveznik najvećih zločinaca u evropskoj istoriji, Adolfa Hitlera i Benita Musolinija, odričući se teritorijalnih i političkih nezavisnosti “, napisao je prošle godine. istoričar Hrvoje Klasić.

I PETI DAN NDH STVORIO JE LOGOR

Ustaše nisu gubile vreme prikrivajući svoje namere: masakri i masakri nad Srbima, Jevrejima, Romima i onim Hrvatima koji se nisu složili sa ovim brutalnim režimom započeli su prvog dana Nezavisne Države Hrvatske.

Zapravo, sve što čini suštinu ove jezive države dogodilo se u prvih 20 dana njenog postojanja, do kraja aprila – rušenje sinagoge u Osijeku (14. aprila), otvaranje prvog koncentracionog logora (april 15), Stepinčev blagoslov Pavelića (16. aprila)), prvi masakr nad Srbima (28. aprila) i donošenje rasnih zakona (30. aprila). Sve posle toga bilo je samo produženje Zla.

image
Ante Pavelić- AFP


Drugim rečima, onaj deo hrvatskog naroda koji je tog četvrtka, 10. aprila 1941. godine, s oduševljenjem dočekao novu državu – verujući da će to biti pozitivan pomak u odnosu na Velikosrpsku Kraljevinu Jugoslaviju – do kraja treće nedelje postojanja države mogao da vidi o čemu se radi i kakva je kriminalna banda došla na vlast u Zagrebu.

Prva hapšenja Srba dogodila su se u četvrtak 10. aprila uveče, kada je u Gospiću uhapšeno njih dvadeset. Likvidirani su početkom maja u blizini Macoline jame.

Sledećeg dana, u petak, 11. aprila, u Novoj Gradiški je uhapšeno 30 Srba: dvoje je odmah ubijeno u novogradiškom zatvoru, a preostala polovina je proterana u Srbiju, dok je druga polovina ubijena u ustaškim logorima.

Narednih dana ustaše širom NDH uhapsile su desetine Srba (Novigrad Podravski kod Koprivnice, Kosinj u Lici, Topusko) i komunista (Perušić, Kosinj, Duga Resa), koji su ubijani i bacani u jame, ili kasnije umirali u ustaškim logorima .

Prvi od ovih kampova – Danica kod Koprivnice – otvara se u utorak, 15. aprila, petog dana postojanja NDH. Dan ranije, na Uskršnji ponedeljak, 14. aprila, spaljena je sinagoga u Osijeku.

UBILI SU AVGUSTA CESARCA

Ponovo je prvi ustaški koncentracijski logor otvoren u prvoj nedelji postojanja NDH. Prvi pritvorenici – dovedeni u logor između 18. i 24. aprila – su lokalni Srbi, Hrvati i Jevreji, uhapšeni u i oko Koprivnice. Već 29. aprila u logor je stigao prvi železnički prevoz zatočenika, koji se sastojao od 504 srpska logoraša iz Grubišnog Polja (nakon mučenja u logoru Danica, ovi ljudi su 30. juna prebačeni u logore Gospić i Jadovno, gde su ubijeno).

Prvi zločin u kojem je odjednom ubijen dvocifren broj Srba dogodio se u četvrtak, 17. aprila, sedmog dana postojanja NDH: u okrugu Slavonski Brod ustaše su zarobile 25 srpskih muškaraca iz sela Stari Slatinik i Brodski Stupnik i streljao ih u blizini.Stari Petrovo Selo.

Brojevi su brzo rasli: sledećeg dana, u petak, 18. aprila, u nekoliko sela Požeške doline (Amatovci, Bogdašići, Gradski Vrhovci, Kamenska, Kruševo, Mijača, Mihajlije, Ratkovica, Sažije, Šeovica, Vučjak Čečavački), ukupno Ubijeno je 39 srpskih muškaraca.

Devetog dana postojanja NDH, u subotu, 19. aprila, ustaše su otvorile još jedan koncentracioni logor, onaj u Kerestincu. Prvi zatočenici bili su Jevreji i Srbi, a ubrzo su stigli i komunisti: već maja je u logoru bilo zatočeno 300 ljudi. Većina Srba i Jevreja prebačena je do leta u logor Danica i Liku, gde su mnogi ubijeni, dok je skoro stotinu komunista – prvi ešalon Partije – ubijeno u julu, pokušavajući da pobegnu iz Kerestinca.

Između ostalih, tamo je ubijen i August Cesarec, koji je važio, zajedno sa Krležom, za najboljeg hrvatskog pisca tog doba.

Vrhunac aprilske strahote dogodio se 28. aprila, osamnaestog dana postojanja NDH, kada je u Gudovcu kod Bjelovara ubijeno 195 Srba iz nekoliko sela bjelovarskog okruga. Ovaj prvi masovni zločin u Nezavisnoj Državi Hrvatskoj organizovao je zloglasni direktor Ustaške nadzorne službe (UNS) Eugen Dido Kvaternik, koji je takođe lično prisustvovao pogubljenjima.

DALMACIJA ODLAZI, DOLAZE RASNI ZAKONI

Ustaške orgije se nastavljaju: početkom maja na Velebitu je uspostavljen logor Jadovno, sastavni deo tzv. grupe gospićkih logora (zajedno sa Gospićem i Pagom), u kojima je ubijeno preko 20 000 ljudi, a u prvoj polovini maja izvršen je masakr Srba u Veljunu (525 ubijenih) i prvi od dva masakra pravoslavnih u Glini (drugi, još obimniji, biće krajem jula).

U kratkoj pauzi od ovih bestijalnih zločina, Pavelić je 18. maja sa Musolinijem potpisao Rimske ugovore predajući Dalmaciju Italiji, kao najvećem izdajniku našeg naroda u istoriji.

I tako dalje, i tako dalje: red zločina, red izdaje. Još pre otvaranja logora Jasenovac, koji je funkcionisao od avgusta 1941. godine, ustaška država je nedvosmisleno pokazala svoje zločinačko lice.

image
Ante Pavelić i Slavko Kvaternik

Istovremeno, sav taj neshvatljivi zločin pravno je definisan u službenim dokumentima Nezavisne Države Hrvatske, kroz njene rasne i genocidne zakone. Već 17. aprila 1941. godine, sedmog dana postojanja NDH, doneta je „Zakonska odredba o odbrani naroda i države“, koja je predviđala smrtnu kaznu za “povredu časti i životnih interesa hrvatskog naroda i opstanka NDH”. Ovo postaje pravni temelj na kojem se zasniva zločinačka vlast ustaškog režima: odmah po donošenju te odredbe kreću hapšenja i suđenja “neprijateljima režima”.

Vrhunac ovog pravnog bogohulstva dogodio se 30. aprila, dvadesetog dana Nezavisne Države Hrvatske, usvajanjem „Pravnih odredbi o rasnoj pripadnosti“ i „Pravnih odredbi o zaštiti arijevske krvi i časti Hrvatskog naroda “. Ovi rasni zakoni definisali su ko je Jevrej, a svi pripadnici jevrejskog naroda u Hrvatskoj morali su da nose rasne oznake (žuta traka sa Davidovom zvezdom), a svi pripadnici „nearijskih naroda“ (Jevreji i Romi) bili su lišeni svojih građanskih prava.

U osnovi, ovi rasni zakoni bili su politički čin za sprovođenje genocida nad Jevrejima i Romima (80 posto hrvatskih Jevreja i gotovo svi Romi ubijeni su u Jasenovcu i drugde).

KONTROVERZNI NADBISKUP

Zbog toga nema polemike oko NDH: od početka do kraja sve je nedvosmislen mrak – kako u državnim pasusima, tako i u terenskoj praksi.

Jedini pomalo kontroverzan detalj odnosi se na ulogu zagrebačkog nadbiskupa Alojzija Stepinca, koji je Pavelića posetio šestog dana postojanja NDH, 16. aprila 1941. godine – dva dana nakon rušenja osječke sinagoge, posećuje Pavelića kako bi mu zaželeo “Božji blagoslov u radu”. A već 28. aprila – na dan ustaškog pokolja Srba u Gudovcu – biskupima šalje depešu u kojoj slavi uspostavu NDH, jer se radi o “najzamašnijim događajima u životu hrvatskog naroda”.

Međutim, iako je pozdravljao NDH i nikada nije najoštrije osudio njenu zločinačku prirodu (naprotiv, 10. aprila organizovao bi mise za NDH i pojavljivao se na svim svečanostima ustaškog režima, dajući joj tako legitimitet i podršku). ipak je tiho i prekasno – kritikovao kasnije ustaške vlasti, a uspeo je čak i da spasi neke Srbe i Jevreje.

Ovo je njegova kontroverza: za razliku od NDH, on nije nedvosmisleno crn, koliko god danas neki krugovi oko SPC žele da ga tako predstave.

Na suđenju nakon rata to su mu to priznale i komunističke vlasti: dok su sva tri ostala “kapitalca” iz redova fašista i kvislinga (nemački general Aleksander Lohr, vođa četnika Draža Mihailović i slovenski kvisling Leon Rupnik) osuđeni na smrt i streljani – jednako bi prošao i Pavelić da nije pobegao iz zemlje, i srpski kolaboracionist Milan Nedić  da se u zatvoru nije ubio – Stepinac je prošao puno blaže. Dobio je 16 godina robije, ali je nakon pet godina pušten iz Lepoglave, pa mu je omogućeno da do smrti živi u rodnom Krašiću.

Nijedna druga istaknuta ličnost koja je bila na strani sila Osovine nije stekla toliku milost na jugoslovenskom komunističkom sudu: a komunisti su mu (delimično) priznali da je povremeno bio valjani pastir u lošim vremenima.

MOŽE U LOGOR, ALI HUMANO

Međutim, generalno se navodi da Stepinac nije dobro prošao u toj zlosretnoj situaciji. Njegova čežnja za hrvatskom državom ga je zaslepila i nije želeo da vidi njen rasistički, antibožanski karakter. To se najbolje vidi u poređenju sa njegovim bugarskim pravoslavnim kolegom – mitropolitom Kirilom, episkopom plovdijskim i posleratnim patrijarhom Bugarske pravoslavne crkve.

Tokom Drugog svetskog rata, obojica su se našla u situaciji kada se železnički prevoz vozio iz njihovih gradova, Zagreba i Plovdiva, kako bi deportovali lokalne Jevreje u nacističke kampove. Ali, iako u istoj situaciji, Stepinac i Kiril nisu reagovali podjednako.

Stepinac je prvi put progovorio o železničkim deportacijama ljudi u logore tri meseca nakon prvog transporta, u pismu Paveliću od 21. jula 1941. godine, nakon što je iz Zagreba u logore deportovano 2.000 zagrebačkih Jevreja:

“Čujem s više strana da se tu i tamo nečovječno i okrutno postupa s nearijevcima prigodom deportiranja u logore, a i u samim tim logorima; što više, da od takva postupka nisu izuzeta ni djeca, ni starci, ni bolesnici”, piše Stepinac Paveliću, tražeći da se te deportacije izvode na “human” način.

image


Osim što već samom upotrebom reči “nearijevac” prihvata ustašku rasističku terminologiju, umesto da je osudi kao protivhrišćansko huljenje, zagrebački nadbiskup u tom pismu daje i konkretna uputstva kako humanije prevoziti ljude u logore.

Stoga predlaže da se „preduzmu neke pojedinačne stvari u pravcu ublažavanja postupka: a) da se deportacija u logore izvrši na takav način da se deportovanim omogući da pripreme najnužnije stvari, da reše svoje najnužnije obaveze i porodici i službi; otpremanje se ne vrši u prenatrpanim zapečaćenim vagonima, posebno ne u udaljenim mestima; c) interniranima da se daje dovoljno hrane; d) pacijentima da se pruža medicinska nega;

Iz tog pisma se vidi da se Stepinac ne protivi deportacijama u logore, već se protivi nehumanom načinu prevoza i zahteva da se prevoz do logora humanizuje.

S druge strane, 10. marta 1943. godine, čim je čuo da bugarska fašistička vlada šalje prvi transport 8.500 ljudi iz Plovdiva, od kojih su 1.500 bili Jevreji iz Plovdiva, u logor Treblinka u Poljskoj, došao je mitropolit Kiril do železničke stanice u Plovdivu i legao na prugu ispred tog voza sa Jevrejima.

TRAGOM DRUGA KIRILA

Pisac Miljenko Jergović jednom je pisao o detaljima ovog veličanstvenog čina, pa ćemo ga ovom prilikom citirati:

“Vladika Kiril dolazi u stanicu, ljut i krupan. Prati ga trista njegovih vernika. Stočna kola okružena su SS-om i bugarskom žandarmerijom. Kiril prilazi kompoziciji, uklanja ljude koji pokušavaju da ga zaustave i otvara vagon sa namerom da uđem. I ja idem tamo gde idu oni! Ali on ne može da se popne, vidi ljude natrpane unutra kao stoku. Nemački komandant naređuje da se vagoni zaključaju. Kiril odlazi do lokomotive i leže na šine”, piše Jergović, i sumira posledice Kirilovog čina:

“Transport od Plovdiva do Treblinke nije započeo. Nije ni Sofijski. Nijedan prevoz bugarskih Jevreja do Poljske nije započeo, jer su Nemci vrlo pragmatično procenili da se ne bi isplatilo izgubiti ratnog saveznika zbog ovih “podljudi “. Odložene deportacije nikada nisu izvršene, a Bugarska je ostala jedina država u okupiranoj Evropi, jedini saveznik Sila osovine, koja je imala više Jevreja na kraju rata nego na početku “.

Sada naslućujemo zašto je Kiril posle rata postao bugarski patrijarh, a Stepinac jugoslovenski zatvorenik. Svi oni koji veruju da Stepinca treba proglasiti za sveca, treba da odgovore na pitanje u tišini sopstvenog srca: ako je Stepinac zaslužio da bude svetac, u redu, ali koju je onda nebesku čast zaslužio Kiril?

Bila bi to kratka priča o najcrnjem danu naše istorije. Iako je od tog dana prošlo 80 godina, važno je znati šta tačno znači taj dan. Ako ništa drugo, onda ćemo sutra, ako bude potrebno, biti kao Kiril.

(Sloboodna Dalmacija)

Napisao DAMIR PILIĆ

Šta mislite o ovome?

45 Points
Upvote Downvote

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Kornjaca

OŠTRO OKO: Pronađite zmiju koja se vešto sakrila među kornjačama

Ruski tenk

SAD i saveznici dovode u pitanje poteze Moskve u blizini Ukrajine